„Czy” jest wskaźnikiem zespolenia. Wprowadza on do zdania wypowiedzenia podrzędne. Przed „czy” stawia się przecinek. Jeżeli część podrzędna zdania znajduje się na jego początku, to oba jego człony rozdziela się przecinkiem:
- - Długo myślałem, czy podejdę do tego zadania.
- - Mam wątpliwości, czy uda nam się dotrzeć na czas.
„Czy” funkcjonujące w zdaniu jako spójnik może łączyć zdania współrzędne lub ich części i wyrażać wymienność lub wyłączanie się ich obu członów. W takiej sytuacji nie umieszcza się przed nim przecinka:
- - Sobota czy niedziela – ja i tak do pracy muszę wstać rano.
- - Ściągała czy sama napisała ten egzamin?
Jeśli spójnik rozłączny „czy” kreuje z innymi wyrazami połączenie o funkcji dopowiedzenia lub wtrącenia – to możne je oddzielić przecinkiem:
- - Kupiłam nowy, wspaniały sprzęt komputerowy, czy raczej kolejny gadżet do kolekcji…
- - Wpadniesz, czy odłożymy naszą rozmowę na później?
Jeżeli spójnik „czy” wystąpi w zdaniu więcej niż jeden raz, to stawia się przed nim przecinek:
- - Czy sobota, czy niedziela – do pracy rano wstaję.
- - Czy ściągała, czy sama zdała egzamin, to ja naprawdę nie wiem.
Wyraz „czy” może też funkcjonować w zdaniu jako partykuła zaczynająca wypowiedzenie pytające lub ekspresywne. Na końcu takiego zdania umieszcza się pytajnik:
- - Czy przyjdziesz do mnie jutro?
- - Czy Ty się naprawdę dobrze czujesz?!
- - Czy pójdziesz we wtorek na zakupy?
Czasem się zdarza, że wypowiedzenia z „czy” są pozornie pytające. Nie umieszcza się w takim przypadku znaku zapytania przy zakończeniu zdania:
- - Czy może zmądrzała.
- - Czy można żyć wiecznie.
W pytaniach rozłącznych partykuła „czy” znajduje się przed każdym z członów pytających lub tylko przed drugim członem. W pierwszej sytuacji oba człony zdania rozdziela się przecinkiem, w drugiej natomiast przecinka się nie stawia:
- - Czy w poniedziałek, czy w środę?
- - W środę czy w poniedziałek?
- - Czy przyjedziesz autem, czy skorzystasz z autobusu?