W pracy licencjackiej i magisterskiej oprócz zwykłych zasad przestankowania obowiązują konwencje edytorskie: kropka stoi po cudzysłowie zamykającym cytat, odnośnik przypisu przed kropką kończącą zdanie, a wyliczenia mają jednolitą interpunkcję w całym tekście. Promotorzy i recenzenci wychwytują te detale szybko, bo świadczą one o warsztacie, którego praca dyplomowa ma dowodzić.
Cytaty krótkie i kropka po cudzysłowie
Cytat wpleciony w tekst ujmujemy w cudzysłów, a znak kończący zdanie stawiamy po cudzysłowie zamykającym:
- Poprawnie: Autor stwierdza, że „język jest narzędziem myślenia".
- Błędnie: Autor stwierdza, że „język jest narzędziem myślenia."
Kropka przed cudzysłowem pojawia się tylko wtedy, gdy cytujemy całe zdanie wraz z jego zakończeniem, na przykład z pytajnikiem lub wykrzyknikiem w środku cytatu. Opuszczenia w cytacie zaznaczamy wielokropkiem w nawiasie kwadratowym […], a własne dopiski również w nawiasie kwadratowym: [podkreślenie moje]. Więcej wariantów omawiamy w artykule o interpunkcji w dialogach i cytatach.
Cytaty blokowe
Fragment dłuższy niż trzy, cztery wersy wydziela się jako osobny akapit: z wcięciem z obu stron, często mniejszą czcionką i bez cudzysłowu, bo samo wyodrębnienie graficzne sygnalizuje cytowanie. Kropkę stawiamy wtedy na końcu cytatu, a odsyłacz bibliograficzny umieszczamy po niej w nawiasie albo w przypisie. Łączenie obu sygnałów, czyli cytat blokowy ujęty dodatkowo w cudzysłów, jest nadmiarowe i uchodzi za błąd edytorski.
Odsyłacze nawiasowe (Kowalski, 2020)
W stylu autor–rok odsyłacz jest częścią zdania, więc kropka zamyka zdanie dopiero za nawiasem:
- Poprawnie: Zjawisko opisano już wcześniej (Kowalski, 2020).
- Błędnie: Zjawisko opisano już wcześniej. (Kowalski, 2020)
- Poprawnie: Jak dowodzi Kowalski (2020, s. 15), wynik był powtarzalny.
Wewnątrz nawiasu obowiązuje przecinek między nazwiskiem a rokiem i średnik między kolejnymi pozycjami: (Kowalski, 2020; Nowak, 2022). Numer strony poprzedzamy skrótem „s." z kropką. O funkcjach samego nawiasu piszemy osobno w tekście o nawiasie.
Przypisy dolne: odnośnik przed kropką
W polskiej konwencji edytorskiej cyfra odsyłająca do przypisu stoi bezpośrednio po wyrazie, przed przecinkiem lub kropką kończącą zdanie. Sam przypis zaczynamy wielką literą i kończymy kropką, także wtedy, gdy zawiera tylko adres bibliograficzny. W opisie bibliograficznym rozdzielamy elementy przecinkami: inicjał i nazwisko, tytuł kursywą, miejsce i rok wydania, strona. Niezależnie od przyjętego stylu (przypisy tradycyjne, harwardzkie, numeryczne) rozstrzygająca jest konsekwencja: jeden system znaków w całej pracy.
Wyliczenia w pracy dyplomowej
Wyliczenia pionowe rządzą się dwiema konwencjami, których nie wolno mieszać:
- punkty będące równoważnikami zdań zaczynamy małą literą, kończymy przecinkiem albo średnikiem, a ostatni punkt kropką,
- punkty będące pełnymi zdaniami zaczynamy wielką literą i każdy kończymy kropką.
Zdanie wprowadzające wyliczenie zamykamy dwukropkiem. Szczegółowe warianty, razem z wyliczeniami w tekście ciągłym, opisuje nasz poradnik o interpunkcji w wyliczeniach.
Wtrącenia łacińskie: sic!, et al., ibidem
Kilka utartych wtrąceń ma ustaloną interpunkcję. „[sic!]" wstawiamy w nawiasie kwadratowym bezpośrednio po cytowanym błędzie, z wykrzyknikiem wewnątrz nawiasu. Skrót „et al." kończy się kropką i zastępuje nazwiska kolejnych autorów: (Nowak et al., 2023). W przypisach spotkamy jeszcze „ibidem" (tamże) i „op. cit." (dzieło cytowane), oba zakończone zgodnie ze swoją budową: „ibidem" bez kropki skrótowej, „op. cit." z dwiema. Wyrażenia łacińskie zwyczajowo składa się kursywą, choć część wydawnictw z niej rezygnuje.
Tytuły: kursywa czy cudzysłów?
| Element | Zapis w pracy | Przykład |
|---|---|---|
| tytuł książki, artykułu, rozdziału | kursywa | Lalka, Wstęp do językoznawstwa |
| tytuł czasopisma | cudzysłów, pismo proste | „Pamiętnik Literacki", „Język Polski" |
| tytuł konferencji, projektu | cudzysłów | konferencja „Polszczyzna XXI wieku" |
| cytat w tekście | cudzysłów | „język jest narzędziem myślenia" |
Rozróżnienie kursywy i cudzysłowu porządkuje tekst: czytelnik od razu widzi, czy odsyłamy do książki, czy do periodyku. Jeżeli uczelnia ma własny szablon edytorski, jego ustalenia mają pierwszeństwo przed zwyczajem ogólnym.
Zanim oddasz pracę
Interpunkcję pracy dyplomowej najlepiej sprawdzać w osobnym przebiegu, po zamknięciu treści: raz pod kątem przecinków w zdaniach złożonych (pomoże przewodnik Kiedy stawiamy przecinek?), raz pod kątem konwencji z tego artykułu. Rozdziały można też przepuścić przez nasz korektor tekstu, który wskaże brakujące przecinki wraz z regułami. Godzina takiej korekty potrafi oszczędzić poprawek zlecanych przez promotora po pierwszym czytaniu.