Nawias

Nawias składa się z dwóch części – znaku otwarcia i zamknięcia. W polskim systemie interpunkcyjnym znaleźć można kilka jego rodzajów:

• - okrągły (), który używany jest najczęściej;
• - kwadratowy [];
• prosty / / stosowany w piśmie maszynowym i zapisach specjalistycznych;
• ostrokątny < > i klamrowy {} - zarezerwowane tylko dla tekstów specjalnych.

Główną jego funkcją jest graficzne wyodrębnianie tekstu o charakterze pobocznym, drugoplanowym, uzupełniający oraz objaśniającym – w stosunku do tekstu głównego. Nawias wyodrębnia także wtrącenia i przykłady:

• - Pojedziemy po zakupy później (najpierw musimy iść wybrać pieniądze z bankomatu).
• - Jutro dostanę (tak twierdzi mój tata) wspaniałe, nowe auto.
• - W ciągu trzech ostatnich lat (jak wynika z badań instytutu) wzrosło spożycie alkoholu przez młodzież o 3%.
• - Tabliczki umieszczone w autobusach zachęcają do kasowania biletów (jednak nie wspominają o tym, gdzie je kupić).
• - Henryk Sienkiewicz (1846-1916) urodził się w Woli Okrzejskiej.
• - Tamten pan strasznie na mnie nakrzyczał w jakimś dziwnym języku (mogę się tylko domyślać, o co mu chodziło, bo nie zrozumiałem ani słowa z tego, co mówił).

Nawias okrągły

Okrągły nawias zamykający – tylko znak zamknięcia – wstawia się po liczbach i literach, które są składnikami wyliczenia:

• - Spójniki w zdaniach mają kilka funkcji – a) oddzielają zdania w wypowiedzeniu złożonym b) łączą zdania w wypowiedzeniu złożonym.
• - Studia na Uniwersytecie można podzielić na dwie grupy: a) ścisłe (matematyka, fizyka, fizyka techniczna, informatyka stosowana, informatyka) oraz b) humanistyczne (socjologia, politologia, polityka społeczna, dziennikarstwo, kognitywistyka, filozofia).

Nawias kwadratowy

W nawiasie kwadratowym umieszcza się:

• - Wstawki odautorskie w cytatach.
• - Skróty i objaśnienia w cytatach:

np. Zdanie złożone (nadrzędnie lub podrzędnie) składa się z co najmniej dwóch orzeczeń.

• - Zapis fonetyczny wyrazów:

np. [pszypadek] to zapis wymowy wyrazu przypadek. Do zapisu danych bibliograficznych, cytatu albo źródła, na które powołujemy się w tekście, używa się nawiasów okrągłych lub kwadratowych:

• - Dewiację definiuje się jako „zachowanie postrzegane przez większość członków danej grupy społecznej czy społeczeństwa jako sprzeczne z obowiązującym systemem norm, wartości i oczekiwań społecznych; zachowanie przekraczające granice tolerancji” (Pawlica 2001).
• - Biblijna historia o Sodomie i Gomorze [Księga Rodzaju, rozdz. 19,1-29].

W przypadku, gdy kwadratowy i okrągły są zastosowane w tym samym fragmencie tekstu, to pierwszy z nich ujmuje treści szersze, a drugi węższe:

• - W książce „Trudne sztuki konfrontacji” można znaleźć praktyczne wskazówki ułatwiające radzenie sobie ludzi ze złamanymi obietnicami [jednak sposoby rozpoczynania takich rozmów (m.in. przez odpowiednie rozpoczęcie negocjacji) znajdują się w poprzedniczce tej książki o tytule „Trudne sztuki negocjacji”].

Niestety używanie nawiasów w nawiasie może utrudniać zrozumienie sensu zdania, dlatego należy unikać takiego postępowania.