Myślnik

Myślnik

Myślnik pełni różne funkcje w zdaniu, a jego użycie ma często charakter indywidualny, co oznacza, że może być zastąpiony przez inne znaki przestankowe. W przypadku, gdy myślnik jest użyty pojedynczo, wskazuje na przykład na pominięcie tekstu lub konieczność refleksji. Jeżeli natomiast myślnik w zdaniu użyje się podwójnie, to wydziela on wtrącone wstawki lub dodatkowe wyjaśnienia. Oto kilka funkcji myślnika w skrócie.

Funkcje myślnika

Myślnik stawia się w celu uniknięcia powtórzenia wyrazu w obrębie tego samego zdania:

  • – Dzisiaj wstałam o ósmej, wczoraj – pół godziny szybciej.

Przed wyrażeniem lub zdaniem uogólniającym to, co zostało wcześniej wymienione szczegółowo:

  • – Cukier, jabłka, banany, pomarańcze, mięso – wszystkie te produkty kupiłem dzisiaj w sklepie.
  • – Płyty DVD, komputer, czytnik, monitor – te urządzenia dobrze zastępują telewizor.

Po rozwiniętych członach zdania lub po zdaniach w celu nawiązania do pierwotnej treści:

  • – Jego strach wywołany snem, mogącym wstrząsnąć nawet najsilniejszymi ludźmi, a co dopiero mówić o małym chłopcu – przechodził stopniowo na wszystkich zgromadzonych.

W miejsce domyślnego słowa posiłkowego „być” – przed „to”, który wprowadza orzecznik:

  • – Studia humanistyczne – to studia tak samo ważne, jak studia ścisłe.
  • – Wiedza – to do potęgi klucz.

Przed członem nieoczekiwanym, zaskakującym czytelnika w celu wywołania jego refleksji, zdziwienia itp.:

  • – Opowiadaliśmy sobie straszne historie, gdy nagle – ktoś zapukał do drzwi.

Jako łącznik między liczebnikami oznaczającymi wartości przybliżone i między wyrazami o znaczeniu przeciwstawnym:

  • – Musiał przejść jeszcze trzy-cztery schody.
  • – Za 5-6 godzin przyjdzie Kamila.

Między wyrazami w zdaniu w celu uniknięcia dwuznaczności, jaka mogłaby w nim wystąpić bez znaku pauzy:

  • – Zawodnicy wystartowali w najlepszy możliwy sposób – jak Adam Małysz.

W dwa myślniki, czyli otwierający i zamykający ujmuje się wyrazy lub zdania wtrącone:

  • – Jej zdanie – szczerze powiedziawszy – nikogo nie obchodziło.
  • – Zdobędę licencjat – myślę – jeszcze w tym miesiącu.
  • – Tamten tramwaj – tamten nowy – nie jest wcale nowy, tylko tak wygląda po remoncie.

W dwa myślniki ujmuje się również wyrazy lub wypowiedzenia, które są wtrącone w cytowany tekst, oraz tekst odautorski w partiach dialogowych. Jeżeli człon odautorski kończy wypowiedzenie, to stawia się w zdaniu tylko jeden myślnik:

  • – Jeżeli chodzi o pochodzenie umowy społecznej – jak pisze Włodzimierz Zamachowski – to pochodzi ona od Platona.

Pojedynczy myślnik umieszczać można na początku wypowiedzi w partiach dialogowych utworu artystycznego:

  • ― Co ci jest? – spytał z okropnym przestrachem. I czuł, jak włosy zjeżają mu się na głowie, a mróz przechodzi przez kości.
  • ― Co ci jest? Powiedz! – powtórzył.
  • ― Ciemno! – szepnęła.
  • ― Ciemno? Słonko świeci, a tobie ciemno? – zapytał zdyszanym głosem (H. Sienkiewicz – „Krzyżacy”)

Przed myślnikiem zawsze pomija się przecinek. Nie pomija się natomiast: kropki, pytajnika, wielokropka i wykrzyknika:

  • – Obudź się! – wrzasnął Jarek. – Już wysiadamy!
  • – Gdzie zostawiłam portfel – zastanawiała się Judyta.
  • – A jak ktoś mi go ukradł – co ja zrobię?

Komentarze

  • Bardzo dobra strona! Zwrócę tylko uwagę:
    “Obudź się! – wrzasnął Jarek – Już wysiadamy!”
    O ile mi wiadomo, po “wrzasnął Jarek” powinna być kropka.

    Pozdrawiam

  • Tłumacze dość często mylą myślnik (pauzę) z łącznikiem (dywizem). Myślnik jest dłuższy od łącznika, a przekorny edytor tekstu MS Word domyślnie wstawia łącznik tam, gdzie najczęściej powinna być pauza i trzeba wcisnąć “Enter”przy kursorze migającym za łącznikiem, by łącznik zamienił się w pauzę.

    A popos przykłądu: “Za 5 – 6 godzin przyjdzie Kamila”

    Moim zdaniem tutaj bardziej pasuje łącznik 5-6, czyli krótsza “pozioma laseczka” bez spacji pomiędzy nim a liczbami, podobnie jak w wyrazie “biało-czerwony”.

  • Proszę o podpowiedź czy w poniższym zdaniu myślnik został użyty poprawnie.

    Już wiedziałam co ich przyciąga do tego miasta-nierealna rzeczywistość.

  • Proszę o pomoc. Czy w podanym niżej zdaniu myślnik został użyty poprawnie?

    Ich gra była pełna wyobraźni i w większości przypadków – nietuzinkowa.

  • Drodzy Państwo!
    Proszę zwrócić uwagę, że mamy trzy znaki pisarskie.
    1. Łącznik (czyli półpauza),
    2. Pauza,
    3. i długa kreska, którą dawniej nazywałem myślnikiem, ale teraz to już nie wiem.

    Łącznik (półpauzę) używamy gdy piszemy “baba-dziwo”, “5-10 razy”, “wańka-wstańka”, “hula-hop”, “biało-czerwony”.
    Ten znak naprawdę łączy a nie rozdziela.

    Pauzę używamy w wielu sytuacjach opisanych na tej stronie, na przykład tak: “Ma pan rację – powinna być kropka”.

    Natomiast tę bardzo długą kreskę zauważyłem w zasadzie tylko przy początku dialogu w tekstach literackich.

    Nie wiem czy mam rację, ale jeśli tak, to może dało by się to jakoś uwzględnić w wyjaśnieniach na tej stronie.

    Serdecznie pozdrawiam i dziękuję za bardzo pomocne teksty!

    Jurek

    • Chciałabym zauważyć, że źle określił Pan trochę nazewnictwo. Powinno być tak:

      1. Dywiz (łącznik – najkrótsza kreska)
      2. Półpauza (krótsza od pauzy, dłuższa od dywizu)
      3. Pauza (myślnik – najdłuższa kreska)

      Łącznik a półpauza, to 2 różne rzeczy, a pauza i myślnik, to to samo.

      Pozdrawiam 🙂

  • Witam. Piszę opowiadania, takie dla znajomych. Dodałam opis na grupie i dostałam pytanie, na które nie potrafię odpowiedzieć. Cytuję “Kiedy po myślniku daje się kropke, a kiedy nie”.

    • Bezpośrednio po myślniki nigdy 🙂 ale każde zdanie w języku polskim kończy znak interpunkcyjny “.” (kropka), “?” (znak zapytania – pytajnik) lub “!” (znak wykrzyknienia – wykrzyknik)

Skomentuj artykuł

Twój e-mail nie będzie opublikowany.*